Tháng 5-2010, chính quyền của Tổng thống Barak Obama đã công bố chiến lược an ninh mới của nước Mỹ với những điểm khác biệt so với chiến lược an ninh của người tiền nhiệm là Cựu Tổng thống George W.Bush. Gần hai năm triển khai thực thi chiến lược an ninh mới của Mỹ, đã có những tác động đến cục diện quan hệ quốc tế và an ninh trên thế giới.

Nếu như trước đây, Cựu Tổng thống Mỹ George W. Bush, trong chiến lược an ninh của mình, chú trọng đến sức mạnh đơn phương và quyền đánh đòn phủ đầu của nước Mỹ thì chiến lược an ninh mới của Tổng thống Barak Obama đã có sự điều chỉnh là chú trọng hơn đến tìm kiếm sự đồng thuận, hay “cam kết và đối thoại”. Chiến lược an ninh mới của Mỹ luôn có ý thức coi trọng giá trị của sự hợp tác toàn cầu, xây dựng các quan hệ an ninh rộng hơn. Ông Barak Obama cũng khẳng định: “Cần có sự góp sức của tất cả các bên để giải quyết những mối đe dọa mới nhất của thế giới…”. Trong cuộc chiến tranh chống Lybia (3-2011), khác với chính sách quân sự đơn phương, bất chấp luật pháp quốc tế và vai trò của Liên Hiệp Quốc mà chính quyền của Cựu Tổng thống George W. Bush đã tiến hành trong cuộc chiến chống Iraq và Afghanistan trước đây, chính quyền của ông Barak Obama đã có những bước đi khôn khéo hơn trong việc tập hợp lực lượng quốc tế, gây sức ép với Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc để thông qua Nghị quyết 1973 trừng phạt Lybia nhằm hợp pháp hóa sự can thiệp, chia sẻ trách nhiệm với các nước đồng minh, như Anh, Pháp,… trong các hoạt động quân sự. Hơn thế nữa, Mỹ còn trao quyền chỉ huy chiến dịch tấn công cho các đồng minh trong khối NATO, một hành động chưa có tiền lệ. Tuy nhiên, hành động đánh lừa dư luận trên đây của Mỹ cũng không che đậy được thực chất bên trong là Mỹ vẫn đứng đằng sau chỉ huy, nhằm đạt được mục tiêu trong cuộc chiến tranh này. Đó là chia sẻ gánh nặng chiến tranh với các nước đồng minh, nhưng vẫn đạt được mục tiêu chiến lược mà Mỹ đã ấp ủ hàng chục năm qua là lật đổ được chính quyền của Tổng thống Muammar Gaddafi.

Tổng thống Mỹ Barak Obama nhấn mạnh tầm quan trọng của quan hệ liên minh trong chiến lược an ninh mới của Mỹ.

Đối với Syria và Iran hiện nay, Mỹ cũng lôi kéo các nước đồng minh trong khối NATO và các nước Arab gia tăng các biện pháp trừng phạt nhằm đòi Iran phải ngừng thực hiện chương trình hạt nhân của nước này và đòi Tổng thống Syria Bashar al-Assad phải từ chức. Tuy nhiên, đối với Syria, Mỹ cùng với các nước phương Tây và một số nước Arab đã hai lần thất bại trong việc thông qua nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc về trừng phạt nước này do sự phủ quyết của Nga và Trung Quốc, điều mà trước đây, Mỹ và các nước phương Tây đã thực hiện được trong cuộc chiến chống Lybia.

Tuy nhấn mạnh đến vấn đề hợp tác trong thực hiện chiến lược an ninh nhằm chia sẻ trách nhiệm và gánh nặng cho các nước đồng minh, song thực chất Mỹ vẫn đang thực hiện chính sách quân sự cường quyền, xem mình là trên hết. Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton khẳng định rằng, sức mạnh quân sự và kinh tế của Mỹ vẫn là vô địch. Mỹ sẽ sử dụng sức mạnh đó một cách khôn ngoan và bớt trực tiếp so với trước. Thực tế vừa qua đã cho mọi người thấy rằng, trong cuộc chiến tại Lybia, nếu không có Mỹ hỗ trợ thông tin, tình báo và viện trợ vũ khí, huấn luyện binh sĩ, thì NATO và quân nổi dậy không thể giành chiến thắng. Do vậy, tuy trên danh nghĩa là trao quyền chỉ huy chiến dịch tấn công Lybia cho NATO, nhưng Mỹ vẫn giữ vai trò quyết định của cuộc chiến. Nhiều chuyên gia quân sự các nước cho rằng, đây là phương thức tiến hành chiến tranh kiểu mới của Mỹ - chiến tranh giấu mặt. Như vậy, cái mới, cái khác trong chính sách quân sự của chính quyền Mỹ hiện nay so với trước đây chỉ là sự thay đổi phương thức, thủ đoạn tinh vi hơn mà thôi, còn bản chất cường quyền và tham vọng bá quyền thế giới thì vẫn không đổi.

TRUNG HƯNG tổng hợp