Có thể khẳng định rằng, năm 2012 là năm của những cuộc bầu cử ở một số nước lớn, và do vậy, rất có thể sự thay đổi người đứng đầu những cường quốc đó sẽ dẫn tới những chuyển biến mới về cán cân quyền lực trên thế giới.

Theo Quỹ quốc tế và những hệ thống bầu cử, một tổ chức phi lợi nhuận đặt tại Washington DC, năm 2012, thế giới có 29 nước sẽ bầu cử tổng thống và khoảng 50 nước khác sẽ bầu lại quốc hội nước mình. Bốn nước thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc là Mỹ, Nga, Trung Quốc và Pháp sẽ có Tổng thống hay Chủ tịch mới. Nhật Bản cũng chưa biết Thủ tướng đương nhiệm Yoshihiko Noda có còn tại nhiệm hay không. Hàn Quốc sẽ có Tổng thống mới sau khi ông Lee Myung-bak rời chính trường vì kết thúc nhiệm kỳ vào cuối năm. Sự biến động này sau những làn sóng nổi dậy lật đổ hàng loạt nhà độc tài ở Bắc Phi và Trung Đông vào năm qua và một số nhà lãnh đạo khu vực đồng euro phải ra đi vì cuộc khủng hoảng nợ đã báo hiệu những biến động trên bức tranh chính trị của thế giới thật khó lường.

Năm 2012, những cuộc biểu tình bất bạo động trong lòng nước Mỹ có dấu hiệu chấm dứt hay sẽ lan ra khắp các châu lục? Trong ảnh: Người biểu tình xô xát với cảnh sát tại công viên Zuccotti ở New York, Mỹ. Ảnh: IT

Cuộc bầu cử Tổng thống Nga sẽ diễn ra vào ngày 4-3-2012. Nhìn vào thực lực các ứng viên, số đông các nhà quan sát chính trị trên thế giới đều nghiêng về phía ông V.Putin sẽ giành thắng lợi và bộ đôi Medvedev - Putin sẽ hoán vị cho nhau và vẫn lãnh đạo nước Nga. Nhưng, cũng phải xác nhận một thực tế là sau chừng ấy năm làm chủ Điện Kremlin, uy tín của ông Putin có phần giảm sút. Các lực lượng đối lập đã tổ chức nhiều cuộc biểu tình, tuần hành đòi ông Putin phải ra đi. Bản thân Thủ tướng Putin cũng phải công nhận một thực tế là nền kinh tế Nga vẫn lạc hậu so với các cường quốc khác; nạn tham nhũng đang hoành hành và hủy hoại nền kinh tế. Mới đây, trong một bài viết trên tờ Vedomosti, ông Putin đã thừa nhận nạn tham nhũng là có hệ thống; không khí kinh doanh kém cỏi; hạ tầng cơ sở tệ hại, thậm chí chỉ cách thành phố vài ba chục cây số. Ông xác nhận là kinh tế Nga lệ thuộc vào xuất khẩu nguyên liệu là không thể chấp nhận được… Tuy nhiên, bài báo không nêu được cần phải làm gì để diệt trừ nạn tham nhũng và vực dậy môi trường đầu tư và tinh thần sáng tạo của người Nga, nhất là giới khoa học Nga. Và người ta thắc mắc ông Putin đã làm gì trong những năm qua?

Tại Pháp, cuộc bầu tổng thống sẽ chia làm hai vòng vào ngày 22-4 và 6-5. Tuy chưa chính thức tuyên bố tái ứng cử, Tổng thống Nikolas Sarkozy có cách làm riêng của mình là tung ra một loạt chính sách mới nhằm thu hút cử tri Pháp để thay đổi tình thế so với ứng viên của Đảng Xã hội, ông Fransois Hollande. Như, chính phủ sẽ trình một dự luật cho phép nới lỏng điều kiện xây dựng nhà ở trong 3 năm, tăng hệ số sử dụng đất lên 30% trong xây dựng nhà; nhằm đáp ứng nhu cầu về nhà với giá giảm hơn, tạo việc làm, kích thích các ngành sản xuất vật liệu xây dựng… Để nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế, ông Sarkozy chủ trương xóa chế độ làm việc 35 giờ/tuần mà tăng thêm giờ làm. Đối với các doanh nghiệp có trên 250 công nhân thì từ nay đến năm 2015 phải nhận thêm người học nghề, đối tượng lao động trẻ phải chiếm 5% tổng số nhân sự của doanh nghiệp. Pháp sẽ áp dụng đánh thuế 0,1% vào các giao dịch tài chính kể từ tháng 8 tới... Tuy vậy, không ít cử tri Pháp vẫn dự đoán ông Hollande sẽ thắng. Đến giờ thì chưa thể biết “mèo nào cắn mỉu nào”.

Vào tháng 10, Trung Quốc sẽ tiến hành Đại hội Đảng lần thứ 18 với những thay đổi lớn về nhân sự cấp cao. Ông Tập Cận Bình có thể sẽ thay thế vị trí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước của ông Hồ Cẩm Đào. Nhìn vào tổng thể, tình hình Trung Quốc thuận lợi cho việc chuyển giao quyền lực có tính kế thừa và liên tục.

Đến ngày 6-11, cử tri Mỹ sẽ quyết định xem liệu Tổng thống Barack Obama có tiếp tục tại vị ở Nhà Trắng 4 năm nữa hay phải nhường cho một nhân vật khác thuộc Đảng Cộng hòa. Đáng lưu ý là tỷ lệ ủng hộ ông Obama khá thấp vì kinh tế khó khăn là chính, đồng thời phía Đảng Cộng hòa cũng chưa lộ ra gương mặt nào khả dĩ vượt qua ông Obama.

Năm 2012, loài người sẽ quan tâm đến những vấn đề lớn sau đây:

Một là, năm 2011 có nhiều trục trặc trong quan hệ Mỹ-Trung, lúc thì có vẻ cải thiện, lúc lại căng nhau (như việc đánh giá đồng nhân dân tệ; việc Mỹ bán vũ khí hiện đại cho Đài Loan; Mỹ coi châu Á-Thái Bình Dương là khu vực ưu tiên trong chính sách đối ngoại…). Có thể thấy, cuộc bầu cử tổng thống Mỹ không làm cho quan hệ giữa hai nước tốt hẳn lên. Bởi dù người của Đảng Dân chủ hay Đảng Cộng hòa làm chủ Nhà Trắng thì thế nào giữa hai nước cũng sẽ va chạm nhau về quyền lợi khi Mỹ xác định châu Á có ý nghĩa chiến lược của Mỹ. Ngoài châu Á, xung đột lợi ích của Mỹ và Trung Quốc cũng đang diễn ra tại nhiều nơi khác trên thế giới.

Hai là, câu chuyện nợ công ở châu Âu, nhất là khu vực Eurozone chưa thấy có giải pháp cứu nguy căn cơ. Hội nghị thượng đỉnh EU kết thúc hôm 31-1-2012 tuy đã thông qua một hiệp ước ngăn ngừa nguy cơ này quay trở lại nặng nề hơn, nhưng không phải là liều thuốc vạn năng. Đồng euro đang bên bờ vực giữa tồn tại hay không tồn tại.

Ba là, chuyện Mỹ và phương Tây gây sức ép để Hội đồng Bảo an LHQ thông qua nghị quyết trừng phạt Syria, như kịch bản Libya.

Bốn là, thái độ của Mỹ và phương Tây đối với chương trình hạt nhân của Iran ngày càng cứng rắn, như tăng sức ép trừng phạt về kinh tế, hạn chế nhập khẩu dầu của Iran. Ngược lại, Iran dọa đóng cửa eo biển Hormuz ngăn cản lưu thông hàng hải quan trọng của thế giới. Gần đây tuy cho phép IAEA vào thanh sát các cơ sở hạt nhân của mình, nhưng bầu không khí trước chiến tranh vẫn treo lơ lửng trên đầu nước Cộng hòa Hồi giáo này.

Năm là, tình hình bán đảo Triều Tiên sau cái chết của nhà lãnh đạo Kim Jong-il đã có những diễn biến mới. Bắc Triều Tiên tuyên bố sẽ có cuộc thao diễn các loại vũ khí mới nhất trong những ngày sắp tới, có thể nhằm mục đích xác nhận đường lối không thay đổi so với thời Kim Jong-il lãnh đạo.

Sáu là, tình hình kinh tế trong năm mới là không có gì lạc quan. Từ đó nạn bất bình đẳng về mức sống giữa các nước giàu và nước nghèo, giữa những người giàu và người nghèo càng nặng nề, mà đó là động lực tạo ra thêm những bất ổn về chính trị-xã hội khó lường. Có ý kiến cho rằng, bên cạnh “những mùa xuân Ai Cập”, thì những cuộc biểu tình bất bạo động ngay trong lòng nước Mỹ lan nhanh ra khắp các châu lục vẫn chưa có dấu hiệu chấm dứt…   

NGUYỄN TẤN