Thời gian qua, bệnh viêm não mô cầu xảy ra ở một số tỉnh, thành trong cả nước với mức độ rất nguy hiểm. Tại Hậu Giang, tình hình bệnh viêm não mô cầu diễn biến ra sao và ngành y tế có những động thái gì để phòng, chống? Trao đổi với Phóng viên Báo Hậu Giang, bác sĩ Phan Thanh Tùng, Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Hậu Giang cho biết:

- Bệnh viêm não mô cầu là loại bệnh nguy hiểm thuộc nhóm A do vi khuẩn có tên gọi là neisseria meningitides gây ra. Bệnh chủ yếu lây qua đường hô hấp nên nguy cơ lây lan rộng. Hơn nữa, bệnh này thường xảy ra vào mùa xuân nên thời gian qua, dịch bệnh đã diễn ra nhanh và phức tạp. Đến nay, cả nước có trên 20 ca mắc và 1 ca tử vong. Hậu Giang chưa phát hiện trường hợp bệnh nhân nào mắc bệnh này. Theo Cục Y tế dự phòng, hiện nay, bệnh này đang có chiều hướng diễn biến phức tạp trên phạm vi cả nước.

* Thưa bác sĩ, xin bác sĩ cho biết đôi nét về bệnh viêm não mô cầu ?

Bác sĩ Phan Thanh Tùng, Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Hậu Giang.

- Bệnh viêm não mô cầu có nhiều thể lâm sàng khác nhau, nhưng có 2 thể lâm sàng nguy hiểm tương đương với thể lâm sàng do liên cầu lợn gây ra. Thể lâm sàng thứ nhất đó là nhiễm khuẩn huyết dẫn đến sốc nhiễm khuẩn. Thể này hay kèm theo các tử ban trên da (những ban hoại tử hình sao). Khi đã nhiễm khuẩn huyết và tình trạng sốc là tình trạng nặng thì dẫn đến tử vong rất cao. Bệnh sẽ tiến triển nhanh, thậm chí có trường hợp sau 1-2 ngày đã tử vong nếu không hồi sức kịp và không được cấp cứu kịp thời.

Thể thứ hai là thể viêm màng não mủ: vi khuẩn từ đường họng qua đường máu để vào trong não, gây viêm mủ trong màng não. Nếu ở mức đô vừa phải thì chủ yếu biểu hiện ở hội chứng màng não, người bệnh vẫn tỉnh táo. Tuy nhiên, có những bệnh nhân tiến triển nặng hơn ở màng não thì gây phù nề não dẫn đến hôn mê, co giật. Vi khuẩn vào màng não là thể nguy hiểm, nếu hôn mê lâu sẽ dẫn đến tử vong. Và nếu điều trị không tốt cũng sẽ dẫn đến di chứng. Di chứng để lại như chậm chạp phát triển về trí tuệ, liệt hay đông kinh…

Bên cạnh đó còn có thể thứ 3, thể không điển hình: về mặt bệnh học thì không nguy hiểm lắm, nhưng lại truyền cho người khác bị viêm họng, khi tiếp xúc qua đường hô hấp thì có thể xâm nhập qua người khác, đặc biệt người tiếp xúc trong vòng 1m. Cuối cùng là thể có nhiễm nhưng không biểu hiện lâm sàng mà vi khuẩn chỉ lưu trú trong họng tức là người lành mang khuẩn.

* Vậy, triệu chứng của bệnh này ra sao, thưa bác sĩ ?

- Triệu chứng của bệnh phụ thuộc vào thể lâm sàng. Nhưng đầu tiên là sốt và đau họng. Tuy nhiên, nếu sốt và đau họng không thì lại dễ nhầm với nhiều bệnh khác. Do đó phải giám sát yếu tố dịch tễ. Sau những biểu hiện đó thì xuất hiện một số biểu hiện bệnh lý theo hướng nhiễm khuẩn huyết như xuất hiện sốt cao với tình trạng nhiễm trùng nhiễm độc, xuất hiện tử ban trên da và nặng là hạ huyết áp. Đối với thể này phải nhanh chóng tiến hành hồi sức và sớm điều trị mới cứu được.

Thứ hai là ở thể màng não, xuất hiện đau đầu dữ dội, nôn. Khi khám sẽ thấy hội chứng màng não như phản ứng chậm chạp, li bì. Từ đó phải lấy dịch não tủy, khi thấy mủ đục tiến hành soi và cấy dịch não tủy. Nếu xác định do vi khuẩn não cầu phải điều tra tiểu sử bệnh nhân xem có tiếp xúc với những ai… Quan trọng là xác định ca bệnh và khẳng định về vi sinh (căn nguyên). Đến khi xác định đúng thì phải liên hệ với y tế dự phòng để có cách phòng chống bệnh và sự lây lan của bệnh.

* Vậy, cách phòng ngừa bệnh ra sao để bệnh không lây lan rộng ?

- Cách phòng ngừa quan trọng là người dân cần thực hiện tốt vệ sinh cá nhân như: thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, súc miệng, họng bằng các dung dịch sát khuẩn mũi họng thông thường. Thực hiện tốt vê sinh nơi ở, nơi làm việc. Khi xuất hiện các triệu chứng như trên cần đến khám tại các cơ sở y tế để được khám, điều trị đúng phác đồ.

Ngoài ra, bệnh này đã có vắc-xin tiêm phòng, do đó nên tiêm vắc-xin phòng bệnh viêm não mô cầu cho trẻ từ 2 tuổi trở lên. Cách phòng tránh tốt nhất là hạn chế tiếp xúc về đường hô hấp như: không nên tập trung nơi đông người, thường xuyên vệ sinh răng miệng. Khi hắt hơi hay ho, cần lấy khăn che miệng, hoặc đeo khẩu trang khi bị viêm đường hô hấp. Trẻ cần được giữ ấm. Cách phòng tránh đặc hiệu là rửa tay thường xuyên bằng xà phòng để ngừa vi khuẩn.

Khi đã có bệnh thì đầu tiên phải xác định được căn nguyên, phải lấy được bệnh phẩm ở họng của tất cả người tiếp xúc và xác định chính xác đó là vi khuẩn. Bệnh nhân nhiễm khuẩn phải cách ly điều trị. Phải điều tra trong suốt quá trình bị bệnh và trước đó người bệnh tiếp xúc với những ai. Trong thời gian ủ bệnh (khoảng 1 tuần) thì có thể dùng kháng sinh để điều trị dự phòng. Mặt khác, phải cách ly để không gây bùng phát thành ổ dịch.

* Xin cảm ơn bác sĩ !

NHẬT TÂN thực hiện