Tết Nhâm Thìn này, người Hậu Giang có nhiều niềm vui mới. Con cháu những người bập bềnh xuồng ghe trên sóng nước ngày nào nay đĩnh đạc đón nhận vận hội mới trên nhiều con đường lớn. Ngọc đã sáng bên dòng Xà No, trung tâm tiểu vùng Tây sông Hậu.

1. Những năm trước, người ta phải đi ghe dọc theo tuyến kênh xáng Xà No, rồi vào các tuyến kênh nhỏ. “Thời chiến tranh gian khổ, có nằm mơ cũng không nghĩ có ngày con đường được mở ra trên mảnh đất này. Khó khăn, nghèo khổ rồi sẽ qua đi. Khi con đường này hoàn thành thì chạy xe mấy cây số là tới Cần Thơ rồi”, ông Ba Ty, nhà gần công trình này, hào hứng. Từ xưa đến nay, muốn đi Cần Thơ phải đi đường cặp kênh xáng Xà No vòng ra đến Vàm Xáng hơn 20km, rồi qua phà mới đến TP.Cần Thơ. Đường mở nên quán xá hiện ra hai bên, người tới lui tấp nập suốt ngày, điều từ trước đến giờ, vùng sâu này chưa có. Cách đây hơn 3 năm, đứng giữa hai hàng dâu trĩu quả, vàng ươm, ông chủ vườn dâu ở xã Nhơn Nghĩa A đã tiên đoán “khu vực này sẽ thành khu du lịch sinh thái tuyệt vời”... Nhiều dự tính mới khi con đường đi qua. Con người đã xích lại gần nhau hơn.

Đường nối Vị Thanh - Cần Thơ có tổng chiều dài 47,35km, xuất phát từ điểm giao Quốc lộ 1 tại nút giao thông đường dẫn cầu Cần Thơ, điểm cuối giao với Quốc lộ 61 tại địa phận xã Tân Tiến, TP.Vị Thanh (Hậu Giang), cách cầu Cái Tư 2km. Phần tuyến nằm trên địa bàn tỉnh Hậu Giang khoảng 37,15km, đi qua TP.Cần Thơ khoảng 10,2km (quận Cái Răng và huyện Phong Điền). Dự án có quy mô đường cao tốc 4 làn xe, có dải phân cách giữa, chiều rộng mặt đường là 23m được trải thảm bê tông nhựa nóng, vận tốc thiết kế 80km/h…

Chợt nhớ, mới cuối năm 2009, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng trong dịp đến thăm và làm việc tại Hậu Giang đã chỉ đạo: Hậu Giang cần tập trung đẩy mạnh đầu tư, xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, làm tốt hơn nữa việc xây dựng các công trình giao thông. Trong đó, tập trung vào các dự án giao thông trọng điểm như: đường nối Vị Thanh - Cần Thơ, đường Quản lộ - Phụng Hiệp... Phấn đấu trong vài năm tới, tỉnh sẽ hoàn thiện hệ thống giao thông đến tất cả các xã...

Thế là, chỉ sau khoảng hai năm (khởi công tháng 2-2009), lại thêm một sợi chỉ đỏ nữa, hiện giữa vùng sâu châu thổ. Thế là, nông sản miệt vườn của người nông dân các huyện Châu Thành A, Vị Thủy, thành phố Vị Thanh lại có điều kiện đi xa... “Thương nhau thì xin cứ đến/Chớ lụy phiền vì đò giang…”, giọng hò đượm buồn của em gái Hậu Giang “tóc dài chấm lưng thon” sẽ nhạt nhòa theo sóng nước. Và không chỉ có vậy, con đường này còn kết nối với các trục đường huyết mạch như Quốc lộ 1, Quốc lộ 61, tuyến N2, đường Quản lộ - Phụng Hiệp, Quốc lộ 80 và các đường tỉnh lộ. Ước mơ dồn bao thế hệ đã thành hiện thực rồi.

Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Huỳnh Minh Chắc (bìa trái) kiểm tra tiến độ thực hiện đường nối Vị Thanh - Cần Thơ.

2. Tuyến đường Vị Thanh - Cần Thơ hoàn thành khiến nhiều người miên man về sự đổi thay, đi lên nhanh chóng của Hậu Giang. Các cụ cao niên kể vùng đất Hậu Giang này ngày xưa đi lại cực lắm, “ghe thuyền không hà”. Thị xã Vị Thanh khi còn là tỉnh lỵ Chương Thiện được xây dựng vào những năm 60 theo đồ án quy hoạch của KTS Ngô Viết Thụ phục vụ cho mục đích quân sự là chủ yếu. Sau giải phóng, nhiều người đã ngậm ngùi cho một “thị xã bị lãng quên”. Từ năm 1975 đến 1999, qua ba lần tách nhập, điều chỉnh ranh giới hành chính khiến quy mô và tốc độ phát triển bị chựng lại; công tác quy hoạch, xây dựng có lúc bị buông lỏng. Tỉnh lộ 61 nối Cái Tắc với Vị Thanh lắc lư như cánh võng và con phà Cái Tư thọc sang Kiên Giang ì ạch trên sóng nước là nỗi ám ảnh khôn nguôi. Sau khi được tái lập “chức danh”, lên cấp thị xã (1-7-1999), chỉ trong vòng 5 năm, với sự nỗ lực vượt bậc của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân nơi đây, tính chất đô thị đã dần hiện rõ...

Nhưng Hậu Giang chỉ thay đổi thực sự khi tách tỉnh (năm 2004) và Vị Thanh trở thành thành phố (năm 2010). Cứ đứng trên cây cầu cao vắt qua dòng Xà No là thấy rõ lắm. Những hàng đèn cao áp dọc trên con đường tráng nhựa phẳng lỳ, bờ kè chạy hàng chục cây số làm sáng hơn dòng Xà No; “đó là một dự án táo bạo. Nó không chỉ mang đến lợi ích về kinh tế mà còn tạo nên một đô thị hiện đại” (nguyên Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh)... Quốc lộ 61 duy nhất thọc vô tỉnh lỵ nay đã thành “đại lộ”; con đường Nam Sông Hậu thênh thang với các khu công nghiệp đan xen khu dân cư mới làm thay đổi hẳn vùng quê nghèo khó, chạy dài tới chót mũi Cà Mau; đường nối Vị Thanh - Cần Thơ không chỉ rút ngắn hơn 10km mà còn rộng hơn, hiện đại hơn cùng hàng loạt các tuyến đường khác thọc xuống tận trung tâm xã (Phú Hữu A, Nhơn Nghĩa A, Đông Phước…) hay nối liền các tỉnh đã và đang hoàn thành như: Tây Sông Hậu, Quản lộ - Phụng Hiệp, Bốn Tổng - Một Ngàn… Động lực mới cho cả vùng Tây sông Hậu, bán đảo Cà Mau.

Nhìn lại để thấy quyết tâm đột phá “mở đường”, tạo thế tạo lực mới của Đảng bộ và chính quyền Hậu Giang. Nhìn lại để thấy rõ hơn lòng dân Hậu Giang với sự nghiệp phát triển quê hương. Để phục vụ cho các công trình công cộng, gần 2.200ha đất phải thu hồi, gần 28.000 hộ dân chịu ảnh hưởng, gần 5.500 hộ phải di dời chỗ ở… Dù đâu đó còn đôi chút băn khoăn nhưng lòng dân vẫn mở. Người Hậu Giang là vậy, trước sau trọn vẹn, nghĩa tình.

Cái được lớn nhất trong thời gian qua là tạo được sự đồng thuận cao trong Đảng bộ, chính quyền, trong các tầng lớp nhân dân. Bài học dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra luôn là bài học sâu sắc, là chỗ dựa vững chắc cho công cuộc xóa đói giảm nghèo, xây dựng cơ sở hạ tầng của tỉnh nhà.

Một góc thành phố Vị Thanh.

3. “Xưa kia xuất khẩu lúa gạo chủ yếu bằng đường biển qua thương khẩu Rạch Giá, Hà Tiên. Khi có kênh xáng Xà No nối liền giữa biển Tây và sông Hậu, lúa gạo Hậu Giang gom phần lớn về chợ Cái Răng qua đường kênh xáng này và dọc theo tuyến mọc lên nhiều “chành lúa” rất lớn. Theo số liệu năm 1899, Nam kỳ xuất cảng được 500.000 tấn, sau khi kênh xáng Xà No tăng lên 1.300.000 tấn, riêng Cần Thơ mỗi năm 116.000 tấn - đứng hạng nhất vào thời kỳ này. Rõ ràng kênh xáng Xà No có thể ví như là con đường lúa gạo miền Hậu Giang” (Sơn Nam - Lịch sử khẩn hoang miền Nam). Kênh xáng Xà No khởi động cả trăm năm trước khởi phát thế mạnh cả vùng Tây sông Hậu và tạo ra “Con đường lúa gạo”, làm thay đổi đáng kể “Văn minh miệt vườn”. Và nay, kênh xáng Xà No từ chỗ tiếp nhận xà lan 300 tấn đã tăng lên 500 tấn/xà lan; trở thành mạch sống nối TP.HCM với các tỉnh ven biển Tây sông Hậu. “Đây cũng là nơi đánh dấu cho hạt gạo Việt Nam xuất khẩu sớm ra thế giới”, một lãnh đạo tỉnh Hậu Giang từng nhận xét về dòng Xà No như vậy.

Còn rất nhiều “kênh xáng Xà No” khác làm thay đổi hẳn diện mạo Hậu Giang và đồng bằng hôm nay. Đất chín Rồng oằn nặng phù sa, sông ngòi chằng chịt chia cắt nhưng “đôi hài châu thổ” (cầu Cần Thơ và Mỹ Thuận) đã đặt nhẹ trên sông Tiền, sông Hậu. Cầu Rạch Miễu hoàn thành, thăng hoa ba dải cù lao. Dự án kết nối khu vực trung tâm ĐBSCL, cầu dây văng tại Cao Lãnh - Vàm Cống đã khởi động. “Đời phải đời thạnh trị/Cuộc phải cuộc văn minh/Kìa là gió mát trăng thanh…”. Giấc mơ ẩn khuất đầy khát khao về một cuộc sống trù phú, tươi đẹp hơn vang dọc con kênh này bao đời nay đã được lớp cháu con biến thành hiện thực.

Đường nối Vị Thanh - Cần Thơ được thông xe kỹ thuật.

Sân bay quốc tế Dương Tơ rộng hơn 900ha, lọt giữa vách núi và màu xanh rừng già. Đứng giữa đường băng dài hơn 300m, rộng 45m nhộn nhịp xe ben, xe trải, cán nhựa... càng cảm nhận rõ tầm vóc, quy mô của dự án này. Ông Lê Tấn Hà, Chỉ huy trưởng công trình tâm sự: Các hạng mục chính đang bước vào giai đoạn cuối. Sân bay sẽ hoàn thành đúng tiến độ vào năm mới 2012. Dương Tơ sẽ là cảng hàng không quốc tế thứ 3 ở khu vực phía Nam; cao điểm có thể tiếp nhận tới 20 máy bay hiện đại (Boeing 777, 747 và tương đương), 7 triệu hành khách/năm và 27.600 tấn hàng hóa. Công trình quốc gia mở luồng cho tàu lớn Quan Chánh Bố (Trà Vinh) cũng tấp nập, sôi động không kém. Rồi sẽ là các tuyến đường thủy chủ lực TP.HCM - Hà Tiên, TP.HCM - Năm Căn; mở rộng kênh Chợ Gạo (Tiền Giang); hoàn chỉnh trục dọc chính Quốc lộ 1A, tuyến N2, các cầu Vàm Cống, Cao Lãnh, Hàm Luông; đường cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận; dự án đường sắt TP.HCM - Cần Thơ…

“Văn minh miệt vườn”, “Văn minh kênh đào” và đến hôm nay, “Văn minh những con đường”. Thế đứng mới, lực đẩy mới. Và đó là hình ảnh của một khu vực, lãnh thổ năng động, là sức bật mới cho cả vùng đất trỗi dậy. Năm mới Nhâm Thìn, đất Hậu Giang và chín Rồng vụt sáng lấp lánh hơn, thật nhiều niềm vui lớn.

VŨ THỐNG NHẤT