Từ cuối những năm 2000, vấn đề khủng hoảng nợ công của châu Âu đã trở thành đề tài bàn luận sôi nổi của những người theo dõi tình hình kinh tế thế giới. Đầu năm 2007, Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) Jean Claude Trichet đã cảnh báo những rủi ro lạm phát ở 13 nước trong Liên minh châu Âu (EU). Sở dĩ các chuyên gia kinh tế và tiền tệ đánh giá như thế là vì quỹ lương phát triển của một số nước lớn hơn dự kiến sẽ ảnh hưởng đáng kể đến ổn định giá cả tại những quốc gia này. Và thật sự cuộc khủng hoảng được bắt đầu từ Hy Lạp, sau đó lan ra Ireland, Bồ Đào Nha. Năm 2011, khủng hoảng nợ công ở châu Âu đã lan rộng sang các nước hạt nhân của khu vực các nước sử dụng chung đồng tiền châu Âu (Eurozone) như Italia, Pháp, Tây Ban Nha,… Trong năm 2011, Hy Lạp nhiều lần phải đối mặt với nguy cơ vỡ nợ. Để cứu Hy Lạp, Liên minh châu Âu (EU) đã tổ chức hội nghị thượng đỉnh khẩn cấp và tiếp tục cho Hy Lạp vay 109 tỉ euro. Tuy nhiên, khủng hoảng ngày càng lan rộng, lợi suất trái phiếu chính phủ của Italia và Tây Ban Nha tăng đột biến, thậm chí vượt mức cảnh báo 7%. Chính phủ của các nước này đã phải tăng thuế, cắt giảm tiền lương, tiền hưu trí, cải cách thị trường lao động, nhằm cải thiện tình hình và cố gắng thoát khỏi cuộc khủng hoảng.

Italia là tâm điểm của nợ công của châu Âu. Ảnh: FT

Trong khi một số nước của Liên minh châu Âu (EU) đang ra sức chống chọi với cơn khủng hoảng, nợ công của Mỹ cũng đã vượt mức 100% GDP, đẩy quốc gia có nền kinh tế số 1 thế giới phải đối mặt với nguy cơ vỡ nợ. Mức nợ công hiện nay của Mỹ đã vượt xa so với ngưỡng an toàn của nền kinh tế, đe dọa đến sự phục hồi tăng trưởng của kinh tế Mỹ và kinh tế toàn cầu, khiến không chỉ nước Mỹ mà cả thế giới lo ngại. Nguyên nhân chủ yếu làm cho nợ công của Mỹ tăng lên mức cao kỷ lục như hiện nay là do hậu quả tình trạng thâm hụt ngân sách liên bang kéo dài. Điều này có nghĩa là Chính phủ Mỹ đã chi tiêu vượt quá mức thu nhập trong suốt một thời gian dài.

Tuy là nền kinh tế lớn thứ 3 trên thế giới, nhưng Nhật Bản lại là nước có mức nợ công cao nhất trong số các nước phát triển. Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), tổng nợ công của Chính phủ Nhật Bản đã lên đến 229% GDP.

Theo đánh giá của ông Olli Rehn, Ủy viên Liên minh châu Âu (EU) phụ trách các vấn đề kinh tế đã lên tiếng cảnh báo, khủng hoảng nợ công đã đẩy Liên minh châu Âu (EU) vào thời kỳ suy thoái nghiêm trọng. Theo dự báo, năm 2012, Liên minh châu Âu (EU) sẽ rơi vào “vòng lẩn quẩn nguy hiểm”, gồm nợ công, ngân hàng phá sản và cắt giảm chi tiêu ngân sách nhà nước. Theo dự báo của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), năm 2012, tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế thế giới sẽ từ mức 4% trong 6 tháng đầu năm giảm xuống còn 3%, tỷ lệ lạm phát tăng từ 3,7% trong 6 tháng đầu năm lên 5% trong 6 tháng cuối năm. Trong đó, tốc độ tăng trưởng kinh tế của Mỹ, Liên minh châu Âu và Nhật Bản lần lượt giảm xuống còn 1,5%, 1,7% và 0,5%. Tốc độ tăng trưởng kinh tế của các nền kinh tế mới nổi vẫn duy trì ở mức cao, nhưng tỷ lệ lạm phát tiếp tục tăng. Sản xuất công nghiệp và mậu dịch quốc tế tăng trưởng chậm, đầu tư trực tiếp xuyên quốc gia không khởi sắc, tỷ lệ thất nghiệp của các nước phát triển ở mức cao. Cùng với đó, giá các mặt hàng năng lượng, lương thực sẽ tăng rõ rệt.

Rõ ràng, nợ công ở các nước thuộc Liên minh châu Âu và một số nước phát triển đã có tác động làm suy giảm tốc độ phát triển kinh tế thế giới, đe dọa đến sự tồn tại của khu vực Eurozone. Do vậy, vấn đề giải quyết nợ công đang là mối quan tâm của nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam chúng ta.

TRUNG HƯNG tổng hợp