Nước Nga sau 18 năm kiên trì đàm phán, vừa rồi mới được chấp nhận về thủ tục để trở thành thành viên của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO). Tại cuộc họp cấp bộ trưởng tại Geneve (Thụy Sĩ) ngày 16-12, WTO đã chính thức thông qua thỏa thuận kết nạp Nga vào tổ chức thương mại lớn nhất hành tinh này. Như vậy, một cường quốc có GDP đạt 1.900 tỉ USD sẽ bước vào giai đoạn mới hội nhập sâu hơn vào nền thương mại toàn cầu. Quốc hội Nga có 6 tháng để phê chuẩn thỏa thuận này và sau đó 30 ngày, Nga mới chính thức trở thành thành viên thứ 154 của WTO. Tổng Giám đốc WTO Pascal Lamy chào mừng thời khắc lịch sử này của nước Nga và cho biết, với việc Nga gia nhập, WTO sẽ chiếm tới 97% hoạt động thương mại của thế giới. Vì cho tới thời điểm này Nga là nước có nền kinh tế lớn đứng ngoài WTO.

Bộ trưởng Bộ Phát triển kinh tế Nga Elvira Nabiullina (trái) và Tổng giám đốc WTO Pascal Lamy trong thời khắc lịch sử.

Phải thừa nhận rằng, trở ngại cuối cùng trên con đường gia nhập WTO của Nga là lập trường của Gruzia, là nước ngăn cản Matxcơva vì cuộc chiến tranh chớp nhoáng 3 ngày giữa hai nước năm 2008, trong đó hai nước cãi nhau về việc Nga thừa nhận độc lập của Abkhazia và Nam Ossetia, mà phía Gruzia coi đó là lãnh thổ của họ. Mãi cho tới tháng 11-2011, dưới sự trung gian của Đan Mạch, hai nước mới ký được hiệp định, trong đó giao quyền kiểm tra dọc biên giới cho các chuyên gia Liên Hiệp Quốc và xác lập hệ thống trao đổi thông tin điện tử hai bên.

Phía Nga chính thức hoan nghênh sự kiện này, xem đó là một trong số không nhiều thông tin tốt trong điều kiện kinh tế thế giới không ổn định. Nga cũng cho rằng, việc họ vào WTO mang lại cho tổ chức này những lợi thế mới, sẽ củng cố những cơ sở hợp tác bền vững hơn... Việc Nga gia nhập WTO không làm cho dòng chảy hàng hóa nhập khẩu vào Nga đột biến, mà chỉ tác động mạnh tới lĩnh vực nông nghiệp là chính. Gia nhập WTO nhằm nâng cao uy thế chính trị của một cường quốc, tạo ra những điều kiện phát triển kinh tế của mình và kích thích kinh tế thế giới phát triển. Nhưng, việc trở thành thành viên WTO cũng không là phương thuốc trị bá bệnh của nền kinh tế Nga. Thí dụ, Nga phải thực thi mọi pháp luật phù hợp với tiêu chuẩn chung, nghĩa là Nga cũng như mọi thành viên phải sống trong hệ thống pháp lý của WTO. Vả chăng, khả năng cạnh tranh của hàng hóa Nga trên thị trường chung không phải có ưu thế, nên hàng hóa Nga vào được các thị trường khác là không dễ. Chưa kể tới hệ thống thuế quan sẽ giảm dần đi tới triệt tiêu bằng 0 thì Nga sẽ thích ứng ra sao cũng là một câu hỏi khó. 20 năm chủ trương đa dạng hóa và hiện đại hóa nền kinh tế, nhưng Nga vẫn trông chờ vào nguồn tiền xuất nhiên liệu là dầu thô và khí đốt. Nghĩa là vẫn bị tác động bởi sự biến động của giá cả năng lượng thế giới. Liệu Nga có thoát ra khỏi tình trạng là nước cung cấp nguyên liệu chính cho thế giới không?

Và chính Nga thừa nhận tệ tham nhũng là kẻ thù số 1 của đất nước. Liệu vào WTO Nga có làm cho cộng đồng thế giới, nhất là nhà đầu tư an tâm bỏ vốn vào đất nước này? Cho nên, không ít người cho rằng, vào WTO là lợi bất cập hại của Matxcơva. Chúng ta hãy chờ xem những gì sẽ xảy ra sau khi gia nhập WTO. Vì việc gia nhập WTO tự nó không phải là thỏi nam châm hút giới đầu tư, mà còn là môi trường cần và đủ như hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng pháp lý… có hấp dẫn không, cả đội ngũ nhân lực có chất lượng… cũng là những bài toán khó.

ANH TẤN