Chương trình xây dựng cụm, tuyến dân cư và nhà ở vùng thường xuyên ngập lũ (sau đây gọi là cụm, tuyến dân cư vượt lũ (DCVL)) Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) có ý nghĩa to lớn là đảm bảo cho dân vùng ngập lũ ở các tỉnh trong khu vực, trong đó có Hậu Giang có điều kiện sinh sống an toàn, ổn định và từng bước phát triển vươn lên thoát nghèo. Bên cạnh những mặt tích cực, vẫn còn một số hạn chế nhất định trong các cụm, tuyến DCVL đã làm cho chương trình chưa thể phát huy hết tác dụng về chủ trương quan trọng của Đảng và Nhà nước. 

Bài 1: An cư nhưng chưa lạc nghiệp

Không ít các hộ nghèo khó sinh sống trong các cụm DCVL (giai đoạn 1) trên địa bàn huyện Châu Thành A sử dụng nền, nhà được bố trí vào mục đích khác, ảnh hưởng lớn đến mục tiêu, ý nghĩa quan trọng của chương trình đề ra là an cư lạc nghiệp cho đối tượng là người dân sống trong vùng ngập lũ.

* Thiếu công ăn việc làm

Cách đây vài năm, Trung tâm thương mại Bảy Ngàn nằm bên bờ kênh xáng Xà No được quy hoạch xây dựng. Nhiều hộ dân sống tạm bợ trong khu vực “Xóm Sườn” buộc phải di dời đến nơi ở mới là cụm DCVL Tân Hòa, nay là thị trấn Bảy Ngàn. Theo ông Nguyễn Tấn Hưng, Trưởng ấp Thị Tứ, thị trấn Bảy Ngàn thì khu Xóm Sườn thực ra là khu vực nhà máy cùng kho chứa lúa cũ kỹ có từ thời Pháp còn xót lại được các hộ dân nghèo che lều tạm để sinh sống. Khu Xóm Sườn ngày trước đã trở thành khu vực đắc địa của trung tâm thương mại ngày nay. Khu vực này hiện tại là dãy phố sầm uất của thị trấn Bảy Ngàn. Không ít hộ trong cụm dân cư vượt lũ tới lui nơi này mua bán, làm thuê, làm mướn kiếm sống qua ngày.

Khu DCVL Nhơn Nghĩa A đang phát sinh nhiều trường hợp người dân nhận nền nhưng không ở.

Gia đình ông Thạch Ke là một trong những hộ nghèo, không đất sản xuất sống ở khu Xóm Sườn được xét di dời vào cụm DCVL Bảy Ngàn sinh sống được 3 năm qua. Tuổi cao, sức yếu nên ông không trực tiếp lao động kiếm sống mà ở nhà nuôi dạy, chăm sóc những đứa cháu để các con ông an tâm làm việc ở tận đất Sài Gòn. Ông Thạch Ke cho biết: “Về đây sống rất thoải mái, yên tĩnh. Nhiều gia đình nghèo như ông khi được nhận nền rất vui mừng vì có chỗ ở ổn định. Tuy nhiên, do không có công ăn việc làm, nên những người trẻ tuổi là con cái của các hộ nghèo nơi đây đành phải chấp nhận bỏ nhà cửa đi tận các khu công nghiệp ở TP.Hồ Chí Minh làm công nhân gửi tiền về nuôi sống gia đình”.

Từng nếm trải những ngày tháng sinh sống khó nhọc dưới túp lều tạm bợ trong khu Xóm Sườn, nên khi được dọn về sinh sống trong cụm dân cư vượt lũ Bảy Ngàn, gia đình anh Danh Yên cảm thấy rất hài lòng. Vốn sinh kế bằng nghề làm thuê làm mướn, nên điều mà anh mong muốn nhất hiện nay là có công ăn việc làm thường xuyên. Anh Yên tâm sự: “Ở ngoài khi cần là người ta mướn làm liền. Còn vào trong này, do xa khu vực chợ, khi không có nhân công thì các chủ cửa hàng, các tiểu thương ở chợ mới vào đây thuê vận chuyển hàng hóa. Gia cảnh vốn nghèo khó, không có công ăn việc làm liên tục, vì vậy, cuộc sống của 5 nhân khẩu gồm vợ chồng tui và 3 đứa con nhỏ luôn thiếu trước hụt sau”.

* Có nhà cũng như không

Sau bao năm gắn bó, dường như cái nghề câu lưới đã ăn sâu vào máu thịt của ông Lương Văn Đẹt. Thế nhưng, có khi vài tháng thì phải chạy lên Sài Gòn để cùng làm ăn sinh sống với con cái của mình. Vì nghề câu lưới không phải lúc nào cũng nuôi sống được bản thân ông. Vào thời điểm được xem là không thể sống được với nghề câu lưới, cũng là lúc mà ngôi nhà ở cụm DCVL của vùng đất Bảy Ngàn trở nên vắng lặng. Tương tự như hộ ông Đẹt, vợ chồng bà Trương Thị Hường thường xuyên rong ruổi trên các dòng sông, kênh rạch bằng chiếc ghe máy để đăng đó, giăng câu, chài lưới kiếm tiền lo cuộc sống gia đình. Cứ thế mà ngôi nhà trong cụm DCVL Bảy Ngàn gần như vô chủ.

Theo bà Trần Kim Anh, người đang ở “đậu” trong ngôi nhà của ông Nguyễn Hùng Linh trong cụm DCVL Bảy Ngàn, thì do cuộc sống bán vé số “rày đây mai đó”, nên ông Linh thỉnh thoảng mới về nhà một lần. Cách đây vài tháng, bà được ông Linh chấp thuận cho ở “đậu” để phụ dọn dẹp nhà cửa và giúp bà có nơi ăn, chốn ở bằng nghề bán vé số. Theo ông Phạm Thanh Phong, Phó Chủ tịch UBND thị trấn Bảy Ngàn, cụm DCVL Bảy Ngàn có tổng số 169 căn nhà thuộc các đối tượng là hộ nghèo sống tạm bợ ở khu Xóm Sườn, ven các tuyến kênh rạch ngập lũ hàng năm trên địa bàn. Trong số đó, hiện có 9 hộ có nhận nhà nhưng không ở do đi làm ăn xa, lâu lâu về thăm nhà một lần; cũng có trường hợp cho người thân ở nhờ; thậm chí có trường hợp xin trả lại nền nhà vì đã có nơi ở mới.

Phó Chủ tịch UBND huyện Châu Thành A Hồ Hoàng Ưng nhận xét: Chương trình xây dựng cụm, tuyến DCVL là chương trình đúng đắn, góp phần quan trọng vào mục tiêu an cư lạc nghiệp cho các hộ dân sống ven các tuyến sông, kênh rạch trên địa bàn huyện có cuộc sống ổn định. Trong giai đoạn 1, Châu Thành A được thụ hưởng 3 cụm DCVL từ tỉnh Cần Thơ cũ, với 374 lô nền. Vậy mà hiện tại trong các cụm dân cư vượt lũ trên địa bàn phát sinh nhiều trường hợp người dân cất nhà nhưng không ở, cho người thân vào ở hoặc người khác thuê. Đặc biệt là chuyển nhượng cho người khác không đúng đối tượng đã làm ảnh hưởng đến mục đích, ý nghĩa quan trọng của chương trình đề ra là an cư lạc nghiệp cho người dân vùng ngập lũ.

(Còn tiếp)

Bài, ảnh: N.NGUYỄN