Quyết định số 14 và 15 ngày 21/6/2010 của UBND tỉnh là một hướng mở cho công tác giải phóng mặt bằng. Thực tế, áp dụng 2 văn bản trên và các chính sách hiện hành liên quan đã giúp công tác này nhanh gấp 5 đến 7 lần quy định cũ.

* Dân đồng tình cao

Điều 19, Quyết định số 14 ngày 21/6/2010 của UBND tỉnh quy định về chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất quy định: Hộ dân có đất nông nghiệp bị thu hồi, ngoài được bồi thường về đất, hoa màu và các hỗ trợ trực tiếp thì người dân còn được hỗ trợ thêm 1,5 lần giá trị đất đã bị thu hồi.

Trước đây, khi thu hồi đất vườn ao trong cùng thửa đất có nhà ở, nhưng không được công nhận là đất ở trong phạm vi ranh giới hành chính, chỉ hỗ trợ tối đa 1.500m2 đối với khu vực nông thôn và 1.000m2 đối với khu vực đô thị, phần diện tích vượt hơn còn lại không hỗ trợ. Hiện nay, diện tích vượt hơn đó được hỗ trợ với mức 1,5 lần giá bồi thường cho diện tích tối đa bằng hạn mức giao đất nông nghiệp. Hai vấn đề này đã phát sinh nhiều ở khu vực nông thôn và người dân được hưởng lợi chính đáng.

Hộ ông Nguyễn Văn Lẹ, ở ấp Phú Xuân, thị trấn Mái Dầm, huyện Châu Thành có nhà cấp 4 và 2.400m2 đất vườn cam và cây tạp bị ảnh hưởng bởi dự án cơ cở hạ tầng Nhà máy Nhiệt điện Sông Hậu. Ông được bồi thường, hỗ trợ tổng số 691 triệu đồng, hưởng đủ các chế độ về hỗ trợ khi thu hồi đất nông nghiệp. Ông Lẹ tính: “Nếu hơn 2 công cam, một năm 2 mùa thu hoạch hơn mười mấy triệu đồng thì cuối năm cũng không dư dả gì. Thấy Nhà nước thu hồi đất mà xét đầy đủ quyền lợi, hợp tình, hợp lý, nên gia đình tôi giao mặt bằng sớm”.

Người dân đốn cây khu dự án cơ sở hạ tầng Trung tâm Điện lực Sông Hậu.

Quyết định số 15, ngày 21/6/2010 của UBND tỉnh quy định đơn giá và mật độ cây trồng để định giá trị bồi thường, hỗ trợ thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh quy định: Chỉ trồng tối đa 444 cây cam sành/1.000m2 đất (trước đây chỉ cho phép trồng tối đa 250 cây); một số cây ăn trái khác cũng có khung pháp lý rõ ràng, hỗ trợ theo tỷ lệ nhất định đối với cây trồng phụ ở phần diện tích trên. Hộ ông Lê Văn Mười Một, ở ấp Phú Xuân, thị trấn Mái Dầm nhận được 1,5  tỉ đồng bồi thường, hỗ trợ trên phần đất 5 công trồng cam sành và nhà, đất thổ cư. Ông Mười Một cho biết: “Địa phương đã kiểm kê đầy đủ, chiết tính hợp lý công trình nhà và cây trồng của tôi, đặc biệt cách tính mật độ cây trồng trên đất là rất phù hợp”.

* Hợp tình, hợp lý

Chủ tịch UBND huyện Châu Thành Võ Văn Thắng nhận xét: “Những văn bản trên chứa đựng nội dung tôn trọng quyền lợi của người sử dụng đất nông nghiệp, vì vậy, dân rất đồng tình khi Nhà nước có yêu cầu di dời. Chỉ trong vòng một năm tính luôn khâu chuẩn bị, dự án cơ sở hạ tầng Trung tâm Điện lực Sông Hậu đã giải tỏa được 100ha, nhanh hơn tất cả những dự án từng triển khai tại Châu Thành. Khu điều hành Ban quản lý các khu công nghiệp tỉnh, dự án Nhà điều hành ban quản lý Trung tâm Điện lực Sông Hậu, mỗi khu hơn 10ha được giải tỏa nhanh chóng, giao đất sạch cho đơn vị đầu tư. Về giá đất thổ cư, đất trồng cây lâu năm, hàng năm hầu như không có người dân khiếu nại. Nếu xét kỹ có thể có những khu vực đất được bồi thường và hỗ trợ cao hơn giá đất bình thường ở những khu vực khác tương đương trong điều kiện bình thường”.

Các Quyết định 14 và 15, gần đây là Quyết định 08 ngày 22/2/2011 của UBND tỉnh về đền bù, giải tỏa gần như xem nông dân canh tác trên mảnh vườn, thửa ruộng là người đứng ra bán đất, chớ không phải là người bị thu hồi. Từ đây, cũng có thể nhận thấy khi xây dựng, các “nhà làm luật” tỉnh Hậu Giang đã cụ thể hóa tinh thần Nghị định số 69 ngày 13/8/2009 của Chính phủ, quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, đó là bảo vệ diện tích đất nông nghiệp và phải có sự hỗ trợ nhất định khi thu hồi đất nông nghiệp. Ông Trần Minh Luân, Phó Giám đốc Trung tâm khai thác quỹ đất thành phố Vị Thanh, nhìn nhận: “Các chính sách của tỉnh hiện khá thoáng, rõ ràng hơn nhiều. Từ đó, đã đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng các dự án, giúp đầu tư phát triển nhanh”.

Hậu Giang đã xây dựng một chính sách phù hợp với thực tế, làm cho công tác quản lý nhà nước được dễ dàng. Tuy nhiên, thực tế luôn đòi hỏi chính sách này phải mở và chủ động. Những người trong cuộc nhìn nhận, vẫn có những vướng mắc nhất định trong quá trình áp dụng các văn bản về đền bù, giải tỏa; ngành chức năng và đơn vị thực hiện mong muốn có sự điều chỉnh hoàn thiện để chính sách này áp dụng thực hiện phù hợp với từng dự án.

Kỳ 2: Những vướng mắc phát sinh từ thực tế

Bài, ảnh: TRÍ THỨC