Tôi và đồng nghiệp có dịp trở lại Vị Thanh - thành phố tỉnh lỵ Hậu Giang dự khánh thành cầu Xà No. Cây cầu lớn nhất vắt ngang kênh xáng cùng tên đã chấm phá thêm nét đẹp của bờ kè Xà No vốn là niềm tự hào của chính quyền và nhân dân Vị Thanh. Bước trên công viên Xà No, chiêm ngưỡng cái đẹp nhiều người phải lặng lòng hoài niệm. Bởi cái đẹp này được hình thành từ sự nhất trí một lòng, chịu thiệt thòi của hàng trăm hộ dân từng sống ven con kênh đào này.

Kênh xáng Xà No được đào từ những năm đầu thế kỷ XX. Hơn một thế kỷ qua, dòng kênh đầy phù sa là dòng sữa ngọt ngào nuôi lớn bao thế hệ con người. Sau chia tách tỉnh năm 2004, xuất phát từ yêu cầu mở mang đô thị mới, một chủ trương táo bạo đó là xây dựng bờ kè hai bên bờ của kênh xáng trong nội ô TP.Vị Thanh. Đây là quyết định đúng đắn nhưng tính khả thi của nó có nhiều người nghi ngờ. Hàng trăm hộ sống cố cựu, hộ tạm cư mua bán ổn định, giá trị thương quyền cao… Bởi vậy, chuyện di dời thật lắm khó khăn. Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Liên Khoa, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hậu Giang cho biết: “Xây kè Xà No đoạn đi qua nội ô TP.Vị Thanh là một nội dung chỉnh trang đô thị nhưng mang nhiều mục đích: Vừa giải tỏa những hộ dân sống ven hai bên kênh xáng tạo mỹ quan đô thị, khắc phục ô nhiễm môi trường, vừa kiến tạo lại đô thị mới cho hiện đại nhưng vẫn còn mang đặc trưng của một đô thị vùng sông nước”.

Một góc công viên Xà No. Ảnh: HIỀN THANH

Khó khăn không làm nản lòng chính quyền, UBND tỉnh Hậu Giang và các ngành, các cấp đã áp dụng phương pháp đối thoại với bà con để nắm rõ nguyện vọng. Bên cạnh đó, công tác vận động trong Đảng, trong chính quyền và trong đoàn thể; tổ chức hàng trăm cuộc họp để giải quyết yêu cầu của bà con cũng như giải thích quyền lợi của bà con khi di dời. UBND tỉnh áp dụng đầy đủ các chính sách thưởng người di dời sớm, hỗ trợ hộ khó khăn, hộ chính sách, hỗ trợ tiền tạm cư… Gút mắc được dần tháo gỡ, không một hộ dân nào phải bị cưỡng chế di dời; từ đây những đoạn kè được nối nhau thành hình. Thoáng, đẹp và mang lại nhiều tiện ích. Lời giải cho kết quả này đó là các cấp chính quyền đã khơi dậy được tình đoàn kết, lòng yêu quê hương của các hộ dân nơi đây.

Một người dân TP.Vị Thanh tâm sự: “Tôi đã làm ăn, sinh sống cặp bờ kè này gần 20 năm, bây giờ dời nhà thật sự thấy buồn, nhưng Nhà nước giải tỏa để xây kè thấy ích nước, lợi nhà thì phải ủng hộ, tôi rất đồng tình với Nhà nước”.

Ông Nguyễn Văn Thế (Sáu Thế), nguyên Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Hậu Giang, từng lãnh đạo Vị Thanh thập niên 1980, 1990 bày tỏ không khỏi bất ngờ trước những đổi thay từng ngày của Vị Thanh. Đi trên công viên hôm nay, ông Sáu Thế vẫn còn nhớ như in những ngôi nhà, khu chợ, những mái lá lụp xụp nối liền nhau ở hai bên bờ kênh. Nó là đặc trưng của chợ vùng sông nước và là thách thức cho chính quyền muốn kiến tạo, chỉnh trang đô thị trẻ. Vậy mà, không có gì quá sức người. Sự đồng lòng, biết hy sinh, chịu một phần thiệt thòi của bà con đã vun đắp, xây dựng bờ kè ngày hôm nay. Ông Nguyễn Văn Thế cho chúng tôi biết: “Xây kè là một chủ trương đúng, chính vì vậy khi triển khai, các cấp ủy đảng, chính quyền và đoàn thể phối hợp vận động, tuyên truyền cùng nói một lời, làm đúng những gì đã hứa, thế là dân tin. Bờ kè này là một điển hình của sự đồng thuận, nhất trí một lòng của chính quyền và nhân dân”.

Tản bộ trên bờ kè vào một buổi chiều mát, chỉ tay về cây cầu chữ U, ông Sáu Thế cho biết: Ngày xưa khi hai bờ kênh còn ngăn cách, phải qua lại bằng đò, thế là bà con hai bên bờ kênh đã cùng nhau hùn tiền lại để bắc một cây cầu sắt qua kênh. Đôi bờ được nối nhịp, tất cả thống nhất đặt tên là cầu Đoàn Kết. Chuyện xưa nhắc lại để thấy tình người, sự đoàn kết, chung một lòng của bà con nơi đây đến nay vẫn còn lưu giữ.

Ông Cao Văn Thum, Bí thư Thành ủy Vị Thanh nhớ lại: Ngày trước có người thừa biết ra đi là mất một thời gian để ổn định cuộc sống, mất mối mua bán, thậm chí chuyển nghề - thiệt thòi cầm chắc. Họ hy sinh lợi ích cá nhân để cùng xây quê hương giàu đẹp là sự hy sinh cao cả và đáng ghi nhận. Ông Cao Văn Thum nói thêm: “Đây là công trình mang tấm lòng của người dân TP.Vị Thanh. Chúng tôi sẽ có nhiều biện pháp để bảo vệ, tôn tạo và làm đẹp hơn bờ kè, nhằm lưu giữ lâu dài sự đóng góp, hy sinh của người dân và những thương nhân”.

Thành phố tỉnh lỵ Vị Thanh đã bước sang tuổi thứ 8. Một thành phố trẻ, sung sức và mạnh mẽ. Quá khứ là một mốc son đã tạo cho Vị Thanh một bộ mặt rạng rỡ. Và hôm nay, hứa hẹn TP.Vị Thanh có tương lai tốt đẹp.

Trong 8 năm kiến thiết tỉnh nhà, kinh tế - xã hội Hậu Giang luôn tăng trưởng và phát triển ổn định, bền vững. Đời sống người dân càng thêm khấm khá và giàu có. Có nhiều nguyên nhân để nói đến sự đi lên này, nhưng nguyên nhân quan trọng là sự đoàn kết, một lòng của chính quyền và người dân. Vận dụng đầy đủ và phù hợp nhất bài học khơi dậy lòng yêu quê hương tại dự án bờ kè này, Hậu Giang sẽ tiếp tục gặt hái thêm những đại thành công mới.

Buổi chiều thu trên công viên Xà No đầy nắng ấm và gió. Công viên Xà No - Hậu Giang giờ đầy cây xanh, bóng mát; hai hàng kè thẳng tít đẹp và hiền hòa như trong thơ ca. Một ngày với công viên Xà No chúng tôi đã biết được nhiều điều.

Có người nói đây là bờ kè của lòng dân, của sự đoàn kết thật không sai. Chiều nay, công viên Xà No như có nhiều người qua lại. Họ sẽ không quên nơi đây chứa đầy tâm huyết và nặng trĩu tình người.

TRÍ THỨC