Năm 2011, tỉnh Hậu Giang đề ra chỉ tiêu xuất khẩu lao động (XKLĐ) sang các nước là 150 người. Trong đó, xem Hàn Quốc là thị trường tiềm năng và Malaysia là thị trường phù hợp với lao động phổ thông thiếu trình độ, tay nghề của tỉnh. Trong khi các thị trường hiệu quả như Nhật, Hàn Quốc thì số lượng được đi hạn chế. Liệu năm 2011 này, tỉnh có đạt được chỉ tiêu đề ra ?

* Hụt hơi “chạy” chỉ tiêu

Tại huyện Châu Thành, tính đến thời điểm này đã gần nửa chặng đường, nhưng chưa có người nào đi lao động ngoài nước. Theo Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, thì hiện tại có 4 lao động đang học tiếng Hàn tại Trung tâm Giới thiệu việc làm tỉnh. Nhưng từ lúc đi học đến khi được nhận làm việc là một khoảng thời gian khá dài. Đã có những lao động phải đợi đến hơn năm mà vẫn chưa nhận được tin “bay”. Khi đó, chỉ tiêu vận động của huyện năm nay là 20 người. Thành phố Vị Thanh được giao chỉ tiêu 15 người, nhưng hiện cũng chỉ có 3 người đi. Huyện Long Mỹ được giao chỉ tiêu là 26 người, nhưng đến nay được 4 người đi Hàn Quốc. Theo nhận định của Phòng Lao động -Thương binh và Xã hội huyện Long Mỹ, năm nay có thể huyện đạt số lượng đi xuất khẩu khoảng 10 người. Huyện Phụng Hiệp thì khả quan hơn, tính đến ngày 23-5 đã có 10 lao động sang làm việc tại Hàn Quốc. Nhưng, chỉ tiêu đề ra năm nay cho huyện là 30 người. Cả tỉnh đến nay đi XKLĐ được 44 người, tập trung vào thị trường Hàn Quốc khoảng 90%.

Cần tuyên truyền bằng nhiều hình thức và thường xuyên hơn.

Theo Trung tâm Giới thiệu việc làm tỉnh, năm nay nếu cố gắng chỉ có thể đạt khoảng 100 lao động đi làm việc ngoài nước. Chỉ riêng thị trường Hàn Quốc là được nhiều người đi, nhưng ta lại đứng ở thế bị động. Còn Nhật Bản, Malaysia, Đài Loan thì số lượng chỉ “lèo tèo”. Hiện còn 40 hồ sơ lao động đăng ký làm việc ở Hàn Quốc trên mạng. Khoảng 200 học viên đang đợi lớp thi tiếng Hàn. Thị trường Malaysia có chiều hướng giảm mạnh. Trung tâm đã tìm rất nhiều công ty đưa lao động đi làm việc ngoài nước để có thể tận dụng được hợp đồng từ nhiều phía, nhưng tình hình vẫn không khả quan.   

Khâu tuyên truyền hiện chỉ lồng ghép vào công tác tuyên truyền giới thiệu việc làm chung nên rất loãng thông tin. Chưa được thường xuyên, mỗi năm chỉ tổ chức vài lần ngày hội việc làm. Năm 2010, theo khảo sát của chúng tôi, tỉnh tổ chức Ngày hội việc làm ở Châu Thành A có số người đến tư vấn rất ít. Còn tại thành phố Vị Thanh thì đa số là học sinh trường trung cấp nghề, các em còn đi học nên chưa có nhu cầu tìm việc làm. Không hiểu lý do vì sao, băng rôn tuyên truyền được dán trước đó một thời gian rất lâu, nhưng ít lao động đến tham gia Ngày hội?

* Nhiều giải pháp nhưng khó thực thi

Giải pháp trước mắt là cần khôi phục niềm tin về công tác này trong cộng đồng. Tuy nhiên, điều này rất khó thực hiện được khi số lượng lao động đi làm việc ngoài nước có tăng vọt hay không chủ yếu phụ thuộc vào số lượng lao động tại Malaysia. Những vướng mắc về nợ vay ngân hàng, tai tiếng về thị trường này chưa được giải tỏa đến nơi đến chốn thì lao động không chịu đi. Người ta chỉ tin những điều thấy, tin những hàng xóm bên cạnh hơn những câu tuyên truyền ầm ỉ trên ti vi, trên báo chí. Thực tế, nhiều gia đình đã mạnh dạn cho con đi làm khi thấy “cậu” hàng xóm đi xuất khẩu gửi tiền về cho bố mẹ. Rồi người anh, người chị đi xong lại đến người em. Đôi khi họ không cần thông qua trung tâm giới thiệu việc làm hay công ty môi giới, lao động có người thân đi làm rồi bảo lãnh nhau đi, hiệu quả rất cao. Nhưng ngược lại thấy “cậu” hàng xóm đi làm phải gánh nợ, họ cũng không dám cho con mình đi.

Theo lãnh đạo Phòng Giao dịch Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Long Mỹ, để khôi phục lại lòng tin của nhân dân cần có hướng khắc phục hậu quả, giải quyết rốt ráo và có lợi cho lao động nhất về những món nợ ngân hàng đối với những lao động trước đây bị về nước trước hạn. Từ đó, người lao động mới tin tưởng và giao trách nhiệm cho những người trung gian dẫn dắt họ. Có những cách xử lý rủi ro, kịp thời, đảm bảo quyền lợi của người lao động, tạo niềm tin của người dân. Có thể giới thiệu, tìm việc cho những đối tượng đang thất nghiệp sau khi về nước, gia hạn thời gian trả nợ, giảm hoặc có thể miễn lãi suất để họ hoàn vốn dần. Còn đối với những trường hợp có điều kiện mà không chịu trả thì phải có hướng giải quyết thỏa đáng; cốt yếu là phải công bằng.

Phó Chủ tịch UBND huyện Châu Thành A Nguyễn Thị Lý cho rằng, cần có cái nhìn đúng đắn về nguồn lao động và yêu cầu của thị trường lao động. Tuyển chọn lao động kỹ lưỡng, tư vấn thật đầy đủ và chân thật về môi trường làm việc, mức tiền lương, các chính sách, tư vấn về luật lao động. Không để tình trạng lao động bị trả về nước do lười biếng, hay vi phạm hợp đồng lao động. Tránh tư vấn theo kiểu “tô hồng” cốt sao cho lao động đi để đạt số lượng.

Theo ông Võ Phú Cường, Phó Giám đốc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh, cho biết: “Các thị trường Hàn Quốc, Malaysia tăng thêm nhu cầu lao động. Vấn đề còn phụ thuộc vào khả năng đáp ứng nhu cầu của người lao động. Ở Hàn Quốc “cơ may” do doanh nghiệp chọn theo yêu cầu sử dụng của đơn vị mình, nên mọi việc không thể chủ động được. Chúng ta có thể trang bị kiến thức, làm hồ sơ thật đầy đủ cho lao động, sẽ có nhiều cơ hội được chọn hơn”. Tỉnh cũng sẽ có nhiều ưu ái, quan tâm đến công tác XKLĐ trong thời gian tới. Hiện tại, tỉnh được thụ hưởng 1,8 tỉ đồng do Trung ương phân bổ để đẩy mạnh XKLĐ. Tuy chưa có hướng dẫn sử dụng nguồn vốn này của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, nhưng lao động sẽ được hỗ trợ học nghề, làm visa, học ngoại ngữ, định hướng nghề nghiệp, vay vốn,… Đây là lợi thế rất lớn cho lao động muốn làm việc ngoài nước ở tỉnh ta. Chúng tôi sẽ tham mưu cho UBND tỉnh đổi mới việc tổ chức XKLĐ giai đoạn 2011-2015. Bên cạnh việc tăng cường vận động cần có chính sách cho vay đối với những đối tượng không thuộc diện ưu tiên được vay vốn ưu đãi, để họ có điều kiện đi XKLĐ. Nếu kết hợp được 2 yếu tố trên thì công tác XKLĐ tỉnh nhà năm nay sẽ có hướng khởi sắc”.

Tuy nhiên, mọi thứ đang chỉ là những dự định. Hướng dẫn của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội hiện vẫn chưa được ban hành, dự định xin ý kiến của lãnh đạo tỉnh cho vay đối với những hộ dân thuộc diện cận nghèo chưa được UBND tỉnh phê duyệt. Giám đốc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Trần Thị Mỹ Dung cho biết: “Thị trường Nhật sau trận động đất lao động ở trong nước cũng ngán ngại. Thị trường Hàn Quốc thì chi phí thấp, nhưng lao động đăng ký ồ ạt, hồ sơ được chọn theo ý của công ty bên Hàn Quốc trên mạng nên việc lao động được đi hay không thì mơ hồ. Còn thị trường Malaysia không giới hạn, dễ đi nhưng lao động không chịu đi”.

Cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp để công tác XKLĐ của tỉnh khởi sắc. Đó là, cần tuyên truyền thường xuyên, cụ thể hơn, rộng rãi hơn về các thị trường. Người lao động cần chọn những thị trường phù hợp, để có thể “bay”, có thu nhập. Hỗ trợ lao động về nước sau khi kết thúc hợp đồng hay vì lý do khách quan phải về nước trước để họ an tâm hơn khi đi XKLĐ. Không để lao động đi làm theo “phong trào”. Chọn các công ty môi giới làm việc có trách nhiệm và có năng lực hơn để lao động đi làm ở những công ty có thu nhập cao, ổn định.

Bài, ảnh: HỒNG DIỄM