Từ năm 2006 đến nay, phong trào nuôi thủy sản ngày càng trở nên phổ biến và đã lan rộng trên khắp địa bàn xã Vĩnh Thuận Đông, huyện Long Mỹ. Song, mặt trái của sự phát triển này là tình trạng ô nhiễm môi trường nước ngày càng trở nên nghiêm trọng do nước và bùn từ ao cá chưa qua xử lý được thải trực tiếp ra các tuyến kênh rạch.

Nước từ ao nuôi cá đang được thải trực tiếp ra sông.

Cũng như nhiều địa phương khác trong tỉnh, phong trào nuôi thủy sản ngày càng được nhân rộng trên địa bàn xã Vĩnh Thuận Đông. Tuy nhiên, vấn đề ô nhiễm môi trường nước đã nảy sinh song song với sự phát triển của nghề nuôi cá. Dọc theo các tuyến kênh rạch trên địa bàn xã, tình trạng ô nhiễm nguồn nước ngày càng diễn ra nghiêm trọng hơn, do lượng nước từ các ao nuôi cá thải ra môi trường với số lượng ngày càng nhiều. Điều này đã tác động không nhỏ đến nhiều hộ dân sống dọc theo các tuyến kênh có số lượng ao nuôi cá dày đặc. Ông Lê Văn Năm, ở ấp 3 bức xúc: “Hiện nay, toàn tuyến kênh Sáu Xuân này đã có trên 80% số hộ dân nuôi cá. Mỗi khi bà con thay nước cho cá hoặc vét hầm thì nước của con kênh này sẽ chuyển thành màu xanh hoặc màu đen. Kèm theo đó là mùi hôi bốc lên rất nồng nặc. Ngoài ra, do lượng bùn được thải ra ngày càng nhiều làm cho việc lưu thông trên tuyến kênh này hiện nay rất khó khăn. Có đoạn nước chỉ còn cách mặt đáy sông không đầy 1m, ghe xuồng có tải trọng lớn không thể ra vào tuyến kênh này được”.

Hiện nay, nguồn nước sinh hoạt đã bị ô nhiễm còn kèm theo mùi hôi thối bốc lên từ bùn thải đã gây ảnh hưởng rất nhiều đến sức khỏe của người dân. Lượng bùn thải được đưa ra kênh rạch ngày càng nhiều không chỉ ảnh hưởng đến việc lưu thông mà còn gây ảnh hưởng đến một số hộ dân sản xuất nông nghiệp. Ông Năm cho biết thêm: “Do tuyến kênh lâu năm không được nạo vét cộng với lượng bùn tăng với số lượng lớn hàng năm nên lòng sông giờ đã cạn, các ghe mua lúa không vào tận nơi nên việc mua bán thường bị các thương lái ép giá. Nông dân trồng lúa phải tốn kém thêm chi phí vận chuyển ra các sông lớn làm giảm đi một phần thu nhập của những vụ mùa gần đây”. Trước kia, mỗi khi đến mùa thu hoạch lúa, các thương lái có thể đem ghe với tải trọng 7-8 tấn vào thu gom lúa trực tiếp tại nhà dân. Nhưng hiện nay, do một số đoạn kênh đã bị bồi lấp, người dân phải tốn thêm khoảng 40.000 đồng cho chi phí vận chuyển mỗi tấn lúa.

Chị Lệ, người dân ở ấp 1, xã Vĩnh Thuận Đông than phiền: “Dân ở tuyến kênh này từ lâu đã không còn dùng nước sông để sinh hoạt nữa, bởi vì nguồn nước đã ô nhiễm. Nước lóng phèn rồi mà tắm vẫn còn bị ngứa, rất khó chịu. Cách đây hơn một tháng, thấy nước sông không còn sử dụng được nữa nên gia đình tôi phải khoan cây nước để có nước sinh hoạt. Những lúc cá nhỏ thì thời gian thay nước của các ao nuôi cách nhau 5-7 ngày, lúc cá lớn hoặc sắp thu hoạch thì cứ 1-2 ngày là lại có nước thải ra sông. Do tuyến kênh nhỏ nên lưu lượng dòng chảy không mạnh, tình trạng nước đen sẫm và bốc mùi hôi vẫn thường xuyên xảy ra”.

Không chỉ ảnh hưởng đến việc sinh hoạt hàng ngày mà việc xâm lấn của nguồn nước thải từ các ao cá cũng tác động đến mùa màng của nhiều người dân. Theo chị Lệ, xung quanh có nhiều hộ nuôi cá nên nước thải từ các ao nuôi những lúc cao điểm sẽ tràn vào ruộng gây ảnh hưởng một phần đến năng suất lúa. Vụ Đông xuân vừa rồi do ảnh hưởng của nước thải từ các ao cá nên cuối vụ năng suất đã giảm khoảng 1/3. Vụ lúa Hè thu năm nay, gia đình phải bỏ đất trống bởi lượng nước thải xâm lấn...            

Theo UBND xã Vĩnh Thuận Đông, hiện tại, toàn xã có trên 446ha nuôi thủy sản, trong đó diện tích ao nuôi chuyên canh trên 296ha. Phong trào nuôi cá phát triển đa phần là do tự phát, vì lợi nhuận từ việc nuôi cá cao hơn trồng lúa rất nhiều lần. Hiện nay, diện tích nuôi thủy sản ở địa phương ngày càng được nhân rộng hơn, đời sống người dân cũng đã được cải thiện từ việc phát triển các ao nuôi cá. Do quy hoạch là nơi chuyên canh cây lúa nên việc định hướng lâu dài để phát triển chăn nuôi thủy sản chưa được địa phương thực hiện. Hiện nay, diện tích các ao nuôi được mọc lên tự phát, làm cho việc quản lý của địa phương gặp nhiều khó khăn. Mặt khác, diện tích nuôi thủy sản của người dân nơi đây đa phần chỉ dừng lại quy mô nhỏ lẻ. Do đó, việc đầu tư hệ thống xử lý, lắng lọc nước thải từ các ao nuôi vẫn chưa được quan tâm thực hiện. Nguyên nhân chủ yếu là do người dân không đủ kinh phí đầu tư hệ thống ao lắng lọc… Đồng thời, việc xả nước thải trực tiếp ra kênh rạch như hiện nay đã trở thành thói quen lâu đời của người dân vùng nông thôn. Vì thế, tình trạng ô nhiễm môi trường nước là điều khó tránh khỏi.

Tuy nhiên, để phát triển và tồn tại lâu dài thì vấn đề bảo vệ môi trường cần được chính quyền địa phương và người dân quan tâm nhiều hơn. Nếu nguồn nước thải chưa qua lắng lọc, xử lý vẫn thải trực tiếp ra môi trường ngày một nhiều thêm thì không lâu nữa, nguồn nước sạch để phục vụ trồng trọt, chăn nuôi sẽ không thể đáp ứng được. Ông Trần Thanh Tiền, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Thuận Đông cho biết: Do là vùng chuyên canh cây lúa nên hệ thống kênh rạch tại địa phương chủ yếu đảm bảo cho người dân đi lại và sản xuất nông nghiệp. Diện tích chăn nuôi thủy sản được mở rộng phần nào ảnh hưởng đến nguồn nước tự nhiên của địa phương. UBND xã chủ động cử cán bộ chuyên môn thường xuyên tuyên truyền, giáo dục, hướng dẫn người dân sản xuất phải gắn với bảo vệ môi trường. Bên cạnh đó, khuyến khích người dân có diện tích ao nuôi lớn phải đầu tư xây dựng các bể lắng lọc nước thải, bùn thải trước khi xả nước ra môi trường. Tăng cường giám sát hoạt động chăn nuôi của người dân để kịp thời phát hiện các trường hợp cố tình vi phạm bơm xả nước thải, bùn thải trực tiếp ra sông để có biện pháp ngăn chặn, xử lý. Trong tương lai, việc phát triển kinh tế của địa phương phải gắn liền với nhiệm vụ bảo vệ môi trường, có như thế mới thật sự phát triển bền vững… 

Bài, ảnh: MỸ AN