Theo thống kê của ngành chức năng, khi chia tách tỉnh Hậu Giang, tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em dưới 5 tuổi tính theo cân nặng trên tuổi năm 2004 chiếm 25%. Mỗi năm, tỷ lệ này giảm khoảng trên dưới 0,5%. Tuy nhiên, để duy trì tính bền vững mức độ giảm của tỷ lệ này ở mức 0,5% là vấn đề không dễ dàng. Để giúp cho các bà mẹ có thêm kiến thức về vấn đề trẻ bị suy dinh dưỡng, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với bác sĩ Trần Thị Lài, Giám đốc Trung tâm Chăm sóc sức khỏe sinh sản tỉnh Hậu Giang.

* Trước hết, bà có thể cho độc giả biết những nguyên nhân nào dẫn đến trẻ dễ bị suy dinh dưỡng ?

- Có 4 nguyên nhân chính dẫn đến trẻ suy dinh dưỡng gồm: suy dinh dưỡng bào thai; nhiễm trùng - ký sinh trùng; dị tật bẩm sinh và mẹ thiếu kiến thức nuôi con theo khoa học. Trong 4 nguyên nhân kể trên, nguyên nhân do mẹ thiếu kiến thức nuôi con theo khoa học chiếm đến 60% ở các nước đang phát triển. Chẳng hạn như, thay sữa mẹ bằng sữa bò, nước cháo loãng cho trẻ dưới 6 tháng mà không lường được tác hại của nó; không cho trẻ ăn dặm hoặc ăn dặm không đúng (trước 4 tháng và sau 7 tháng, không đủ 4 nhóm thực phẩm); không thực hiện tốt công tác kế hoạch hóa gia đình; thói quen sống thiếu vệ sinh; hoặc kinh tế gia đình khó khăn...

* Thưa bà, dấu hiệu nào để nhận biết trẻ suy dinh dưỡng ?

- Giai đoạn đầu, triệu chứng trẻ suy dinh dưỡng rất khó nhận biết, đó là trẻ vẫn chơi, vẫn ăn như bình thường, nhưng lại đứng cân hoặc sụt cân. Dấu hiệu mà các bà mẹ dễ nhận thấy, đó là trẻ mất vẻ bụ bẫm, lớp mỡ dưới da giảm, bắp thịt nhão, ít hoạt bát hơn trước, hoặc trẻ mất vẻ hồng hào, da xanh dần. Giai đoạn toàn phát ở trẻ suy dinh dưỡng là trẻ thờ ơ với ngoại cảnh, chán ăn, quấy khóc, ít ngủ... Còn nguyên nhân suy dinh dưỡng nặng biểu hiện 3 thể lâm sàng như: thể phù (Kwashiorkor) do ăn nhiều bột, thiếu chất đạm, chất béo; cơ thể teo đét (Marasmus) do thiếu các chất dinh dưỡng: đạm, béo, bột, vitamin đến mức độ trầm trọng trẻ không còn năng lượng. Và thể hỗn hợp do thiếu máu nhược sắt, thiếu đạm, thiếu béo và rối loạn nước điện giải.

* Thưa bà, suy dinh dưỡng có ảnh hưởng như thế nào đến sự phát triển của trẻ ?

- Nếu trẻ thiếu hụt các loại dưỡng chất gồm: chất đạm, i-ốt, sắt, axit béo và các vi chất dinh dưỡng khác nhau như: kẽm, magie, đồng, crom, selen... sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của cơ thể nói chung và bộ não nói riêng. Ngoài ra, trẻ thường mắc các bệnh nhiễm trùng như viêm họng, viêm phổi, tiêu chảy... Do vậy, trong thời gian mang thai, người mẹ nên cung cấp đủ dưỡng chất cũng như huy động đủ các loại axit béo, DHA và ARA để hỗ trợ cho sự phát triển bộ não thai nhi. Muốn trẻ thông minh, khỏe mạnh và nhanh nhẹn thì người lớn nên quan tâm tới chế độ dinh dưỡng của trẻ.

* Những biện pháp nào để trẻ nhanh chóng phục hồi suy dinh dưỡng, thưa bà ?

- Theo thống kê Tổ chức Y tế Thế giới, trẻ suy dinh dưỡng bào thai ở các nước đang phát triển khoảng 22%, tỷ lệ này tương đương tỷ lệ suy dinh dưỡng ở trẻ em. Do vậy, để tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng không tăng cao, trong thời kỳ mang thai đòi hỏi bà mẹ phải khám thai định kỳ. Đồng thời, khi trẻ bị suy dinh dưỡng, muốn nhanh chóng phục hồi tình trạng dinh dưỡng của trẻ, cần phải tăng năng lượng protein hơn nhu cầu bình thường. Nếu trẻ chán ăn và ăn ít, thì có thể dùng các loại bột mì, men tiêu hóa hoặc có thể dùng dầu, mỡ cho thêm vào khẩu phần ăn của trẻ... Tuy nhiên, giải pháp hữu hiệu nhất vẫn là kiến thức của người mẹ nuôi con theo khoa học, vệ sinh môi trường sống cũng như trong ăn uống sinh hoạt. Bên cạnh đó, tiêm ngừa đầy đủ, cung cấp những dưỡng chất cần thiết cho cơ thể của trẻ. Bởi cha mẹ nào cũng đều ước muốn con cái mình được thông minh và khỏe mạnh.

 * Xin cảm ơn bà !